Η Εκκλησία, λίγο πριν από τη μεγάλη εορτή των Θεοφανείων, δεν μας καλεί απλώς να θυμηθούμε ένα γεγονός του παρελθόντος, αλλά να προετοιμαστούμε ώστε να το κατανοήσουμε και να το ζήσουμε. Η παραμονή της εορτής είναι χρόνος παιδαγωγικός· είναι στάση πριν από τη φανέρωση, ώστε το φως που έρχεται να μη μας βρει ανέτοιμους, αλλά ανοιχτούς και δεκτικούς. Ζούμε σε μια εποχή έντονης ρευστότητας. Η ζωή μοιάζει συχνά με ποτάμι που τρέχει γρήγορα: υποχρεώσεις, αγωνίες, φόβοι, αβεβαιότητα για το αύριο. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι απλώς παρασύρονται, χωρίς χρόνο να σταθούν, χωρίς εσωτερικό προσανατολισμό. Γι’ αυτό και η Εκκλησία, πριν μας οδηγήσει στη χαρά των Θεοφανείων, μας καλεί πρώτα να αναγνωρίσουμε την ανάγκη μας για «διάβαση»· να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν μπορούμε μόνοι μας να δώσουμε νόημα στη ροή της ζωής.

Οι Άγιοι Πατέρες είναι σαφείς: το φως του Θεού δεν επιβάλλεται, αλλά προσφέρεται. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος μας θυμίζει ότι ο Θεός φωτίζει εκείνους που επιθυμούν την κάθαρση της καρδιάς τους. Όχι την τελειότητα, αλλά την αλήθεια. Γι’ αυτό η προετοιμασία για τα Θεοφάνια δεν είναι φόβος ή ενοχή· είναι επίγνωση και δίψα. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος λέει μέσα του: «Χρειάζομαι φως».

Ταυτόχρονα, η Εκκλησία μάς προφυλάσσει από μια επιφανειακή κατανόηση της εορτής. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι δεν μας φθείρουν τα πράγματα, αλλά ο τρόπος που τα χρησιμοποιούμε. Έτσι και σήμερα, δεν μας καταστρέφει ο κόσμος, αλλά η απουσία νοήματος. Η προετοιμασία για τα Θεοφάνια είναι πρόσκληση να αλλάξουμε τρόπο ζωής, όχι να απορρίψουμε τη ζωή. Να μάθουμε να ζούμε την καθημερινότητα ως χώρο σχέσης με τον Θεό. Ιδιαίτερα παρηγορητικό για τον σύγχρονο άνθρωπο είναι το πατερικό μήνυμα ότι ο Θεός δεν στέκεται μακριά από την ανθρώπινη πραγματικότητα. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει ότι ο Χριστός κατεβαίνει στα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης για να την ανυψώσει. Αυτό σημαίνει ότι καμία πλευρά της ζωής μας –ούτε οι αδυναμίες, ούτε οι πληγές, ούτε τα αδιέξοδα– δεν είναι ξένη προς τον Θεό. Εκεί ακριβώς θέλει να συναντήσει τον άνθρωπο.

Η παραμονή των Θεοφανείων είναι, επίσης, χρόνος μνήμης. Ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων μάς υπενθυμίζει ότι μέσα από το Βάπτισμα ο άνθρωπος πεθαίνει για την παλαιά ζωή και ανασταίνεται σε μια καινούρια. Γι’ αυτό και η σημερινή ημέρα μας καλεί να θυμηθούμε ποιοι είμαστε και ποια ζωή έχουμε λάβει ως δωρεά. Χωρίς αυτή τη μνήμη, η εορτή κινδυνεύει να παραμείνει ένα εξωτερικό έθιμο. Τέλος, οι Πατέρες μάς καλούν σε εσωτερική σιωπή. Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέει ότι η σιωπή της καρδιάς είναι χώρος όπου αποκαλύπτεται το μυστήριο του Θεού. Σε μια εποχή θορύβου και υπερπληροφόρησης, η παραμονή της εορτής γίνεται πρόσκληση να σωπάσουμε λίγο, να σταθούμε, να ακούσουμε. Όχι τόσο με τα αυτιά, όσο με την καρδιά.

Έτσι, αδελφοί μου, η προετοιμασία για τα Θεοφάνια δεν είναι κάτι δύσκολο ή μακρινό. Είναι στάση ζωής: ταπείνωση αντί αυτάρκειας, εμπιστοσύνη αντί φόβου, εσωτερική εγρήγορση αντί επιφανειακής βιασύνης. Αν βαδίσουμε έτσι προς τη μεγάλη εορτή, τότε η φανέρωση του Θεού δεν θα είναι απλώς ένα γεγονός που θα ακούσουμε, αλλά ένα φως που θα περάσει μέσα από την καρδιά μας και θα φωτίσει ολόκληρη τη ζωή μας.

Δημήτριος Τζαφέρης Θεολόγος

Λαμπαδάριος Ιερού μας Ναού